Kilka lat temu niezwykle popularne były kredyty zaciągane w szwajcarskiej walucie – frankach. Skorzystanie z tego typu oferty wydawało się bardzo korzystne, banki przekonywały, że płacąc taką samą ratę, można otrzymać wyższy kredyt, jeśli weźmie się go w tej właśnie walucie. Biorąc pod uwagę, że frank był od wielu lat bardzo stabilny, ludzie decydowali się na takie rozwiązanie. Obecnie toczą się sprawy dotyczące zadłużonych osób, a wiele z nich szuka pomocy. Gdzie można ją znaleźć?
Gdzie szukać wsparcia jako frankowicz
Ilość osób borykająca się z problemem kredytu we frankach jest ogromna, dlatego ich sytuacja jest co jakiś czas komentowana w mediach, ich losem interesują się także władze państwowe. Od dłuższego czasu w Sejmie znajdują się cztery projekty ustaw dotyczących frankowiczów. Autorem jednego z nich jest prezydent Andrzej Duda, według którego rozszerzone powinno być działanie Funduszu Wsparcia Kredytobiorców, a także podniesione minimum dochodowe, umożliwiające wnioskowanie o wsparcie.
Wiele osób nie chce jednak czekać na to, aż rząd uchwali jakąkolwiek ustawę, która mogłaby im pomóc i biorą sprawy w swoje ręce. Frankowicze szukają pomocy w kancelariach prawnych (Kancelaria Prawna Semper Invicta) i niejednokrotnie udaje im się wygrać sprawy z bankami. Decyzja o podjęciu działań prawnych wymaga jednak zrozumienia całego mechanizmu, który doprowadził do obecnej sytuacji finansowej.
Kluczowym elementem skutecznej obrony przed roszczeniami banku jest profesjonalna analiza umowy kredytowej. Specjaliści dokładnie sprawdzają zapisy dotyczące kursów walutowych, spreadów oraz mechanizmów przeliczeniowych. W wielu przypadkach dokumenty zawierają klauzule abuzywne, które pozwalają bankowi na arbitralne ustalanie wysokości zobowiązania. Takie postanowienia są nieważne z mocy prawa, co stanowi podstawę do zakwestionowania całej umowy.
Kredyt we frankach – meritum problemu
Wciąż nie dla każdego jest jasne, w czym tkwi tak naprawdę problem frankowiczów i dlaczego obwinia się za wszystko banki. Otóż w sporym uproszczeniu polskie banki oferowały swoim klientom kredyty we frankach, gdyż banki szwajcarskie miały niższe marże, a co za tym idzie – lepsze warunki kredytów. Aby ten pomysł zadziałał, polscy kredytodawcy powinni zaciągnąć kredyty w Banku Szwajcarskim, jednak tego nie zrobili. W zamian za to przeliczyli całą operację, do której nie doszło, na złotówki, aby zachować pozory.
Niestety nadzór bankowy nie wychwycił tych nieprawidłowości, podobnie jak klienci. Cała sprawa zaczęła wychodzić na jaw w momencie, gdy frank szwajcarski gwałtownie zdrożał i tym samym wzrosły wysokości kredytów. W wielu wypadkach okazało się, że zamiast 300 tysięcy złotych, kredytobiorca musiał zwrócić bankowi 500 tysięcy, co znacznie przekraczało wartość nieruchomości zakupionej przez niego na kredyt.
Banki stosowały własne tabele kursowe, które odbiegały od rzeczywistych notowań rynkowych. Spread – czyli różnica między kursem kupna a sprzedaży waluty – w niektórych instytucjach osiągał nawet kilka procent. Oznacza to, że każda operacja przeliczeniowa generowała dodatkowy zysk dla banku, a stratę dla kredytobiorcy. Co więcej, mechanizm indeksacji lub denominacji nie był w pełni transparentny – klienci często nie rozumieli, jak dokładnie wyliczana jest ich rata i saldo zadłużenia.
Dodatkowym problemem okazał się brak realnego ryzyka walutowego po stronie banku. Instytucje finansowe nie musiały faktycznie pozyskiwać funduszy w CHF, więc wzrost kursu nie wpływał na ich koszty. Jednocześnie klienci ponosili pełne konsekwencje wahań kursowych. Taki model biznesowy, w którym jedna strona czerpie korzyści z ryzyka, na które narażona jest wyłącznie druga strona, budzi uzasadnione wątpliwości prawne.
O co walczą frankowicze
Na co mogą liczyć osoby, które wzięły kredyt we frankach i mają problem z jego spłatą? Kancelarie prawnicze specjalizujące się w tego typu sprawach pomagają im w odzyskaniu nienależnie świadczonych na rzecz banku kwot. W grę wchodzą tutaj zarówno środki, które zostały już wpłacone do banku, jak i te, które pozostały do spłaty. Proces odfrankowienia kredytu może przebiegać różnymi ścieżkami – od negocjacji z bankiem po postępowanie sądowe.
Choć wiele osób martwi się, że wygrana z tak potężną instytucją jak bank jest niemożliwa, to liczne wyroki sądów potwierdzają, że prawo stoi po stronie osób pokrzywdzonych. W ostatnich latach miało miejsce wiele procesów sądowych wytoczonych przez frankowiczów, które zakończyły się dla nich sukcesem. Dla wielu z nich sprawa dotyczyła dorobku całego życia, co pokazuje, jak ważna jest walka o sprawiedliwość.
Frankowicze dążą przede wszystkim do unieważnienia umowy kredytowej lub usunięcia z niej klauzul abuzywnych. W pierwszym scenariuszu bank zobowiązany jest do zwrotu wszystkich wpłaconych rat, pomniejszonych o faktycznie wykorzystany kapitał przeliczony według kursu z dnia wypłaty. Drugie rozwiązanie zakłada przeliczenie kredytu według sprawiedliwych kursów, np. średniego kursu NBP, co zazwyczaj prowadzi do znacznego obniżenia zadłużenia.
Istotnym elementem walki prawnej jest przedawnienie roszczeń. Termin dziesięcioletni liczy się od momentu, gdy kredytobiorca dowiedział się o abuzywności klauzul lub powinien się o tym dowiedzieć. Sądy coraz częściej przyjmują, że bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się dopiero od momentu uzyskania stosownej wiedzy prawnej, co wydłuża możliwość dochodzenia roszczeń. Warto zaznaczyć, że samo wytoczenie powództwa przerywa bieg przedawnienia.
Kolejnym aspektem są roszczenia zwrotne banków. Instytucje finansowe próbują bronić się argumentem, że w przypadku unieważnienia umowy kredytobiorca również musi zwrócić cały wykorzystany kapitał. Takie stanowisko nie zawsze znajduje potwierdzenie w orzecznictwie – sądy wskazują, że roszczenia te mogą być ograniczone lub w ogóle nieuzasadnione, jeśli bank świadomie stosował nieuczciwe praktyki. Pozwala to frankowiczom nie tylko uniknąć dalszych płatności, ale również odzyskać część już wpłaconych środków.
Warto pamiętać, że każda sprawa frankowa jest inna i wymaga indywidualnego podejścia. Analiza umowy, zebranie dokumentacji, przygotowanie opinii biegłych oraz prowadzenie postępowania sądowego to zadania wymagające specjalistycznej wiedzy. Dlatego coraz więcej kredytobiorców decyduje się na profesjonalną pomoc prawną, która znacząco zwiększa szanse na pozytywne rozstrzygnięcie sprawy.