Co skutecznie odstrasza komary?

Dobrze znasz to charakterystyczne, niepokojące brzęczenie. Cichy dźwięk, który potrafi jednak skutecznie zburzyć twój spokój. Dźwięk, który świadczy, że jakiś łakomy komar ma chrapkę na twoją krew. Jeżeli jeden, to jeszcze pół biedy. Ale jeśli kręci się ich obok ciebie cały rój, sytuacja zaczyna być naprawdę nieprzyjemna. Jakie metody stosować, by zniechęcić tych kłujących natrętów? Weźmiemy pod lupę te najpopularniejsze.

Wytocz ciężkie działa – DEET

DEET? Cóż to znaczy? Ano, środek który się kryje pod tym tajemniczym skrótem, to N,N-dietylo-meta-toluamid. Wykorzystuje się go w różnorakich specyfikach odstraszających komary, przede wszystkim tych w sprayu. Oprócz tego działa też na meszki i pajęczaki (drżyjcie, kleszcze!), więc – jak widać – pełen komplet zalet.

Skuteczne to? No ba! Stoi za tym amerykańska technologia! DEET bardzo się przysłużył armii USA, chroniąc żołnierzy w Wietnamie przed rojami krwiopijców. Jeżeli w takich warunkach się sprawdza, to i dla nas powinien być dobry, prawda?

Ale zaraz, skuteczny środek odstraszający komary? To zbyt piękne, by było prawdziwe! Musi być jakiś haczyk! No niestety, zgadza się. DEET, jeżeli używa się go w dużej ilości, może źle oddziaływać na zdrowie, konkretnie na układ nerwowy, dlatego jeśli już z niego korzystamy, niezwykle ważne jest, by nie przekraczać zalecanych dawek. Nie wolno go też stosować u dzieci poniżej drugiego roku życia.

Preparat w wysokim stężeniu (powyżej 30%) może prowadzić do podrażnień skóry, a w ekstremalnych przypadkach – przy częstym nakładaniu na dużą powierzchnię ciała – zaobserwowano objawy neurotoksyczne. Producenci zalecają, by nie aplikować DEET na uszkodzoną skórę ani pod odzież, która przylegając ściśle mogłaby wzmóc wchłanianie substancji przez naskórek. U dzieci starszych niż 2 lata dopuszcza się stosowanie preparatów, jednak w formułach o niższym stężeniu (do 10–15%), a częstotliwość aplikacji powinna być ograniczona do minimum.

Skrop się olejkami eterycznymi

Zastosowanie na skórze olejków eterycznych to alternatywa dla tych, którzy wolą stosować naturalne i bezpieczne specyfiki. Nie odstraszają one komarów aż tak skutecznie jak DEET, ale niektóre i tak mogą przynieść wystarczająco zadowalające efekty.

Najlepiej sprawdzają się:

• olejek eukaliptusowy – szczególnie ekstrakt z eukaliptusa cytrynowego (Eucalyptus citriodora), zawierający związek PMD (para-mentano-3,8-diol), uznawany przez organizacje zdrowotne za repelent porównywalny w działaniu do DEET w niższych stężeniach
• olejek lawendowy – kojarzony głównie z relaksem, ale komary unikają jego zapachu; dodatkowo ma właściwości łagodzące po ukąszeniach
• olejek goździkowy – intensywny aromat skutecznie maskuje ludzki zapach przed owadami
• olejek z trawy cytrynowej – zawiera cytronellol, jedną z najpopularniejszych substancji w naturalnych repelentach

Przed nałożeniem olejku bezpośrednio na skórę warto go rozcieńczyć olejem bazowym (np. kokosowym, migdałowym), by uniknąć podrażnień. Powtarzaj aplikację co 1–2 godziny, gdyż olejki lotne szybko się ulatniają.

Zadbaj o odpowiedni zapach

Generalnie sposoby na odstraszanie komarów polegają przede wszystkim na tym, aby przesiąknąć zapachem, którego te nieznośne insekty nie lubią. Nie musisz w tym celu nawet stosować eterycznych olejków czy innych specyfików. Możesz wykorzystać zwyczajne zioła.

Zapach lawendy, bazylii, mięty, kocimiętki czy nagietka to coś, z czym żaden komar nie będzie się czuł komfortowo. Wystarczy, że zerwiesz świeże gałązki, lekko je rozgnieciesz (aby uwolnić olejki) i przyłożysz do nadgarstków, karku lub innych miejsc pulsujących, gdzie skóra jest cieńsza i silniej promieniuje ciepłem.

Możesz też posadzić doniczkowe rośliny na balkonie lub parapecie – mięta pieprzowa, rozmaryn, tymianek czy pelargonie pachną intensywnie i tworzą naturalną barierę zapachową. Rośliny te wydzielają lotne związki na bieżąco, więc efekt działa przez cały sezon.

Kolejnym z zapachów, z którym komarom nie po drodze, jest wanilia. Niektórzy uważają, że wystarczy użyć zwyczajnego kosmetyku o takim zapachu, inni zalecają specjalnie przygotowany ekstrakt. Podobno wystarczy go nałożyć na nadgarstki i uszy. Warto zastosować naturalny ekstrakt waniliowy (nie esencję sztuczną), który na skórze tworzy intensywną, słodką aurę odstraszającą owady.

Noś opaskę na ręce

Coraz popularniejszą metodą radzenia sobie z problemem stają się specjalne opaski na nadgarstek. Są one nasączone odpowiednim środkiem, który blokuje receptory zmysłów komara, dzięki czemu nie jest on cię w stanie namierzyć. Całkiem zmyślne, prawda?

Opaski zazwyczaj zawierają ekstrakty roślinne (cytronella, geraniol) lub syntetyczne analogi zapachowe. Działają miejscowo – tworzą wokół nadgarstka „chmurę” substancji odstraszającej, której intensywność zależy od składu i świeżości preparatu. Niestety, skuteczność opasek jest ograniczona do promienia kilkunastu centymetrów, więc nie chronią całego ciała – komary mogą zaatakować inne części skóry, np. nogi czy twarz.

Opaska najlepiej sprawdza się jako uzupełnienie innych metod ochrony – np. gdy nosisz długie spodnie, ale chcesz chronić odsłonięte ręce. Jedną opaskę można nosić przez kilka dni (zwykle do tygodnia), po czym traci moc odstraszania i trzeba ją wymienić.

Sięgnij po czosnek

Działa na wampiry, to i na komary powinien być dobry – w końcu to tacy sami krwiopijcy. W każdym razie wiele osób uważa, że posmarowanie się czosnkową pastą w miejscach, gdzie puls jest bardziej wyczuwalny, chroni przed komarami. A dla większej pewności najlepiej jeszcze najeść się czosnku, aby twój pot przesiąknął jego zapachem. Nauka jednak jak dotąd nie potwierdziła skuteczności tej metody w sposób jednoznaczny.

Badania wskazują, że doustne spożywanie czosnku nie wpływa znacząco na atrakcyjność człowieka dla komarów – owady te orientują się głównie po dwutlenku węgla i kwasie mlekowym wydzielanym w pocie, a nie po zapachach organicznych związków siarki. Z kolei bezpośrednie smarowanie skóry pastą czosnkową może – ze względu na ostry zapach – odstraszać komary przez krótki czas, ale efekt ten szybko przemija, a dyskomfort zapachowy dla samego użytkownika bywa sporą przeszkodą.

Zażywaj witaminę B12

Codzienne zażywanie tej witaminy również ma wpłynąć na zapach twojego potu. Kłopot w tym, że nie tylko dla komarów, ale i dla ciebie będzie on nieprzyjemny (ale pot tak na co dzień różami też przecież nie pachnie). To, czy skorzystasz z tego sposobu, będzie więc zależeć od tego, do jakich jesteś gotów poświęceń, by mieć z głowy brzęczących natrętów.

Istnieją doniesienia, że suplementacja wysokich dawek witaminy B12 (lub całego kompleksu witamin z grupy B) może modyfikować skład metabolitów wydzielanych przez skórę, w tym tiaminy, która w dużych ilościach nabiera specyficznego, nieco drożdżowego aromatu. Hipoteza zakłada, że taki zmieniony zapach potu mógłby działać odstrasza­jąco na komary. Niestety, badania naukowe nie potwierdzają tej tezy w sposób przekonujący – wiele z nich wykazało brak różnicy w liczbie ukąszeń między osobami suplementującymi witaminy B a grupą kontrolną.

Jeśli zdecydujesz się na ten eksperyment, pamiętaj, że witamina B12 w nadmiarze (zwłaszcza w formie zastrzyków lub bardzo wysokich dawek doustnych) może wywoływać skutki uboczne – wysypki, zaburzenia trawienia, a modyfikacja zapachu ciała może być uciążliwa społecznie. Lepiej skonsultować taki pomysł z lekarzem niż działać na własną rękę.

Ubieraj się odpowiednio

Jeśli nie chcesz być pogryziony przez komary, obowiązuje kilka zasad co do ubioru.

Długie rękawy i nogawki

Po pierwsze, pamiętaj o długich rękawach i nogawkach. Jeżeli wybierasz się w miejsca, gdzie spodziewasz się spotkać tych małych drani, lepiej zostawić jak najmniej odkrytej skóry. Im większa powierzchnia ciała chroniona tkaniną, tym mniej punktów dostępu dla komara – owad po prostu nie dotrze do naskórka, z którego miałby ssać krew.

Luźny krój ubrań

Po drugie, strój nie powinien być zbyt obcisły, bo przez materiał zbyt ściśle przylegający do skóry komar może się do ciebie dobrać. Komary potrafią przekłuć cienką tkaninę (np. legging, obcisłą koszulkę), szczególnie gdy przylega ona bezpośrednio do skóry bez warstwy powietrza. Dlatego wolne, przewiewne ubranie – np. lniane spodnie, luźna koszula – zapewnia lepszą ochronę i jednocześnie zwiększa komfort w upalne dni.

Jasne kolory

I po trzecie wreszcie, wybieraj jasne kolory. Komary dużo chętniej siadają na ciemnych strojach. Może, cwaniaki, chcą się w ten sposób ukryć przed naszym wzrokiem i wiedzą, że na jasnym tle wypatrzymy je bez problemu? Te bestyjki najwyraźniej są bardziej chytre, niż na to wyglądają.

Faktycznie badania pokazują, że owady te preferują kontrast ciemnych barw – przyciągają je czerń, granat, zieleń butelkowa czy brąz, podczas gdy biel, beż, żółty pastelowy czy szary są dla nich mniej interesujące. Mechanizm ten wynika z tego, że komary bazują m.in. na sygnałach wzrokowych (sylwetka kontrastująca z tłem) oraz cieplnych (ciemne kolory absorbują więcej promieniowania i wydają się cieplejsze). Ubierając się na jasno, maskujesz swoją obecność wizualną i obniżasz temperaturę odzieży – staje się mniej „widoczna” dla komarów w podczerwieni.