Jak zostać radnym dzielnicy, miasta, gminy?

Marzysz o karierze w polityce? Naoglądałeś się „House of cards” i myślisz, że zostanie najważniejszą osobą w państwie to łatwizna? Niestety musimy cię rozczarować! Droga do osiągnięcia sukcesu w polityce jest długa, żmudna, kręta i zaczyna się od podstaw. Czyli od czego? Pracy na rzecz społeczności lokalnej! Chcesz odnieść sukces? Zastosuj metodę małych kroków i wystartuj na radnego! W naszym artykule podpowiemy Ci jak osiągnąć sukces w wyborach!

Kto może zostać radnym?

Kwestię wyborów do rady gminy reguluje ustawa z dnia 5 stycznia 2011 roku. Zgodnie z jej zapisami radnym może zostać osoba, która jest obywatelem Polski lub Unii Europejskiej i posiada czynne prawo wyborcze do tego organu. Poza tym kandydat na radnego musi spełnić również szereg innych kryteriów, takich jak niekaralność, posiadanie pełni praw publicznych i wyborczych, czy zamieszkiwanie na terenie jednostki samorządowej, do której władz chce startować.

Przyszły radny nie może również być ubezwłasnowolniony na podstawie prawomocnego wyroku sądowego. Funkcji radnego nie można łączyć z mandatem poselskim lub senatorskim, wykonywaniem funkcji wojewody lub wicewojewody, członkostwem w organie innej jednostki samorządu terytorialnego. W praktyce oznacza to, że jeśli masz ambicje polityczne wykraczające poza samorząd lokalny, musisz dokonać wyboru na określonym etapie swojej kariery.

Czym zajmuje się radny?

Obowiązki radnego określa jego ślubowanie składane zaraz po wyborze na stanowisko. Głównym zadaniem radnego jest dbanie o interesy społeczności lokalnej. W jaki sposób się to odbywa? Poprzez branie udziału w pracach rady i jej organów oraz innych instytucji samorządowych, do których radny został wybrany bądź delegowany. Ponadto jest on zobligowany do działań zgodnych z prawem i interesami obywateli, których reprezentuje.

Radny uczestniczy w sesjach rady gminy, miejskiej lub powiatu, podczas których podejmowane są uchwały dotyczące lokalnych spraw — od budżetu, przez plany zagospodarowania przestrzennego, po sprawy oświaty czy kultury. Radny może również zasiadać w komisjach tematycznych, takich jak komisja oświaty, budżetu czy infrastruktury, gdzie przygotowywane są projekty uchwał i opinie do rozpatrzenia przez całą radę. Poza tym, radny spotyka się z mieszkańcami, przyjmuje ich interwencje i stara się rozwiązywać lokalne problemy — od dziurawych chodników po sprawy organizacji transportu publicznego.

Jak zostać radnym?

Zdobądź zaufanie społeczności lokalnej

To wbrew pozorom nie jest takie proste zadanie jakby się wydawało. Przyszłego radnego czeka bardzo długa droga zanim otrzyma upragniony mandat. Pierwszym etapem jest zyskanie przychylności przyszłego elektoratu, czyli krótko mówiąc wkupienie się w ich łaski. Zaangażuj się w lokalne inicjatywy społeczne, bierz udział w zebraniach mieszkańców, wspieraj akcje charytatywne lub organizuj wspólne sprzątanie osiedla. Taka aktywność buduje Twoją rozpoznawalność i pokazuje, że naprawdę zależy Ci na społeczności.

Wybierz odpowiednie środowisko polityczne

Młody polityk nie może również pozostawać obojętnym na miejscowe układy. Poparcie któregoś z lokalnych komitetów to klucz do sukcesu w wyborach. Tylko trzeba wiedzieć z kim najlepiej się zbratać. Każdy przyszły prezydent czy burmistrz wywodził się z jakiegoś środowiska partyjnego. Choć od 2014 roku wprowadzono system jednomandatowy przy wyborach do rady gminy, co w praktyce oznacza, że kandydaci mogą w zasadzie zgłaszać się sami, wpływy partii politycznych w radach gminnych nadal są bardzo silne.

Więc jeśli na poważnie myślisz o karierze politycznej, musisz również poważnie zastanowić się nad wyborem odpowiedniego ugrupowania. Warto odwiedzić lokalne biura partyjne, porozmawiać z członkami komitetów wyborczych, poznać ich poglądy i programy, a także sprawdzić, czy ich wartości są zbieżne z Twoimi przekonaniami. Dobre relacje z partią lub lokalnym komitetem otwierają dostęp do doświadczonych doradców, wolontariuszy i funduszy na kampanię.

Załóż komitet wyborczy i zbierz podpisy

Załóżmy, że nie chcesz wchodzić w miejscowe układy. Jak mimo tego zdobyć upragnione stanowisko? Cóż, przyznajmy szczerze, będzie to trochę trudniejsze ale nie niemożliwe do zrealizowania. Jeśli jesteś pełen zapału i energii, a twoja głowa jest pełna pomysłów na to jak pomóc swojemu miastu, to zdobycie mandatu nie powinno stanowić dla Ciebie problemu. Musisz jedynie znaleźć sposób na to jak się odpowiednio zareklamować i przyciągnąć uwagę potencjalnych wyborców.

Aby wystartować w wyborach musisz założyć komitet wyborczy, który ma za zadanie zorganizować wybory, zbierać podpisy poparcia dla kandydatów oraz stworzyć sprawozdanie finansowe, podsumowujące wydatki związane z kampanią. Do tego potrzebujesz 5 osób mających prawa wyborcze i 20 podpisów wyborców (oczywiście musisz wybrać osoby posiadające czynne prawo wyborcze). Rejestracja komitetu odbywa się w urzędzie gminy lub Państwowej Komisji Wyborczej, w zależności od szczebla wyborów. Wypełnij odpowiednie formularze, złóż dokumenty i czekaj na akceptację.

Przeprowadź skuteczną kampanię wyborczą

Kiedy już zarejestrujesz komitet, zostanie ci już tylko najtrudniejsze — skuteczne przeprowadzenie kampanii i zdobycie mandatu. Kampania to nie tylko plakaty i ulotki, choć te również są niezbędne. To przede wszystkim bezpośredni kontakt z wyborcami: spotkania na osiedlach, rozmowy podczas lokalnych pikników, obecność na targach i festynach. Zadbaj o to, żeby Twój przekaz był prosty, konkretny i odnoszący się do realnych problemów mieszkańców.

Dobrze jest również mieć aktywne profile w mediach społecznościowych, gdzie możesz na bieżąco informować o swoich działaniach, odpowiadać na pytania wyborców i prezentować swój program. Pamiętaj o przejrzystym komunikowaniu finansowania kampanii — wyborcy doceniają uczciwość i otwartość w tej kwestii. Jeśli masz ograniczony budżet, postaw na oddolną aktywność: angażuj wolontariuszy, organizuj małe spotkania w domach kultury, spotykaj się z mieszkańcami podczas ich codziennych aktywności.

Jakie przywileje posiada radny?

Praca w radzie to nie tylko obowiązki ale również przywileje. A tych w związku z wykonywaniem funkcji publicznej jest całkiem sporo. Od przysługującej ochrony prawnej z tytułu posiadania mandatu, aż po prawo do bezpłatnego urlopu w pracy na cały okres kadencji. Wspomnieć należy również o ochronie miejsca pracy — nie można zwolnić radnego z powodu wykonywania przez niego obowiązków.

Radny ma prawo do zwolnienia z pracy na czas posiedzenia rady gminy, pracy w komisjach oraz na czas realizacji innych zadań wynikających z mandatu. Pracodawca jest zobowiązany udzielić tego zwolnienia, a radnemu przysługuje dieta oraz możliwość zwrotu kosztów za podróże służbowe. Warto też wspomnieć o prawie do uzyskiwania informacji od urzędników oraz dostępu do dokumentów niezbędnych do wykonywania mandatu — to element, który pozwala radnemu skutecznie kontrolować działania administracji.

Ile zarabia radny?

Radny za swoją pracę nie otrzymuje wynagrodzenia. Jego stanowisko uznawane jest za służbę na rzecz społeczności, a za to nie można pobierać wynagrodzenia. Przysługuje mu za to prawo do diety. To rekompensata za utracone zarobki w czasie pełnienia funkcji publicznej. Jest ona również traktowana jako zwrot kosztów poniesionych w związku z pełnieniem mandatu. Wysokość diety każda rada ustala indywidualnie, w granicach przewidzianych przez ustawę o samorządzie gminnym.

W praktyce oznacza to, że radny w małej gminie może otrzymywać dietę rzędu kilkuset złotych miesięcznie, podczas gdy radny w dużym mieście — kilka tysięcy złotych. Dieta nie jest wynagrodzeniem, więc nie podlega składkom ZUS ani nie wpływa na świadczenia emerytalne radnego. Jeśli radny pełni dodatkowe funkcje, na przykład przewodniczącego komisji, może otrzymywać dietę podwyższoną. Radni mogą też ubiegać się o zwrot kosztów podróży do siedziby rady, noclegów czy wyżywienia podczas wyjazdów służbowych.