Koronawirus, czyli wirus COVID-19, jest chorobą zakaźną, która dość szybko rozprzestrzeniła się na całym świecie. W Polsce wprowadzono już stan epidemii, w wyniku czego dotknęły nas znaczne ograniczenia. Jednak niezależnie od działań rządu, każdy z nas ma wpływ na to, aby uchronić siebie i innych przed dalszą eskalacją wirusa. Jak się przed nim chronić?
Jak dochodzi do zakażenia koronawirusem?
Koronawirus to w miarę nowy patogen, który wciąż znajduje się w fazie badań, a to oznacza, że naukowcy i lekarze jeszcze nie do końca wiedzą, w jaki sposób odbywa się zarażenie oraz przebieg choroby przez niego wywołanej. Obecnie mówi się przede wszystkim o ryzyku zarażenia drogą kropelkową — wirus przedostaje się do organizmu przez niewielkie kropelki śliny lub wydzieliny z nosa wydalane podczas kaszlu, kichania czy nawet rozmowy. Drugim potwierdzonym szlakiem transmisji jest kontakt z zakażonymi powierzchniami — poręcz w środkach transportu, klamka w miejscu publicznym, ekran telefonu czy klawiatura. Do zarażenia dochodzi wówczas, gdy po zetknięciu się z wirusem osoba ta dotknie swoich ust, oczu lub nosa, umożliwiając patogenowi wniknięcie do organizmu przez błony śluzowe.
Metody ochrony przed koronawirusem
Nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka zarażenia, zwłaszcza że wiele osób może przechodzić chorobę bezobjawowo, co za tym idzie — nigdy nie wiadomo, czy dana osoba jest zarażona, czy nie. Stosując się jednak do zaleceń WHO oraz innych agencji zdrowia, można ryzyko to zminimalizować.
Dystans społeczny i ograniczenie kontaktów
Zaleca się przede wszystkim zachowanie dystansu względem kontaktów z innymi ludźmi — najlepiej ograniczyć wychodzenie z domu i spotkania z innymi osobami do absolutnego minimum. Eksperci sugerują zachowanie co najmniej dwóch metrów odległości od innych osób przebywających w przestrzeni publicznej. W przypadku konieczności wyjścia (zakupy spożywcze, wizyty lekarskie) warto planować je w godzinach mniejszego natężenia ruchu.
Higiena rąk i twarzy
Po każdym powrocie do domu należy dokładnie umyć ręce i twarz i robić to także po każdym kichnięciu czy kaszlu oraz przed i po wykonywaniu czynności domowych. Mycie rąk powinno trwać minimum 20 sekund, z użyciem mydła, obejmując również przestrzenie międzypalcowe, grzbiety dłoni i okolice paznokci. W przypadku braku dostępu do wody i mydła, skuteczną alternatywą jest płyn dezynfekujący na bazie alkoholu o stężeniu co najmniej 60%.
Bezpieczeństwo żywności i unikanie kontaktu z chorymi
Zaleca się także dokładne gotowanie mięsa i jajek oraz unikanie kontaktów z chorymi zwierzętami i ludźmi. Produkty spożywcze po przyniesieniu do domu warto przepakować lub dokładnie umyć, szczególnie świeże warzywa i owoce. Surowe mięso należy przechowywać oddzielnie od innych produktów, aby zapobiec przenoszeniu potencjalnych patogenów.
Etykieta kaszlu i kichania
Chodzi tutaj nie tylko o ochronę własną, ale i innych. Co za tym idzie, kaszląc czy kichając, zawsze powinno się zasłaniać usta i nos chusteczką jednorazową lub robić to w zgięcie łokcia, a zużyte chusteczki natychmiast wyrzucać do kosza i myć ręce. Jeżeli sami mamy katar lub kaszel, unikajmy kontaktu z innymi ludźmi, żeby ich nie zarazić — w miarę możliwości lepiej też zostać w domu i nie wychodzić. Nawet przy łagodnych objawach przebywanie w miejscach publicznych stwarza zagrożenie dla osób z grupy ryzyka.
Stosowanie maseczek ochronnych
Stosowanie maseczek na twarz nie jest bezwzględną koniecznością dla osób zdrowych, wymaga się tego tylko od osób już zarażonych, aby nie rozprzestrzeniały wirusa dalej. Dotyczy to także innych osób chorych, niekoniecznie zarażonych COVID-19, oraz tych, u których jest podejrzenie zainfekowania. W zatłoczonych przestrzeniach zamkniętych lub w kontakcie z osobami z grupy ryzyka maseczka może stanowić dodatkową barierę ochronną, pod warunkiem prawidłowego jej noszenia i wymiany.
Wzmacnianie odporności organizmu
Zaleca się też dbanie o ogólną odporność organizmu, siedząc więc w domu, należy postarać się o zdrową dietę bogatą w witaminy C, D oraz cynk, regularną aktywność fizyczną dostosowaną do warunków domowych, a także odpowiednią ilość snu. Przewlekły stres osłabia układ immunologiczny, dlatego warto zadbać o techniki relaksacyjne, takie jak medytacja czy ćwiczenia oddechowe.
Kto jest w grupie podwyższonego ryzyka powikłań?
Tak naprawdę zarazić może się każdy, jednak z powodu specyfiki tego wirusa choroba może przebiegać inaczej u różnych osób. Mówi się wręcz, że zdecydowana większość zakażonych nie posiada żadnych objawów chorobowych lub odczuwa jedynie łagodne dolegliwości. Nie oznacza to jednak, że wirus przez to nie jest rozprzestrzeniany — wręcz odwrotnie — osoby zarażone, ale bez objawów, przekazują koronawirusa dalej, często nieświadomie narażając swoich bliskich.
Osoby szczególnie narażone na ciężki przebieg zakażenia
Istnieje jednak pewna grupa szczególnie narażona, u której przebieg zakażenia może być bardzo niebezpieczny dla zdrowia i życia. Chodzi tutaj przede wszystkim o osoby starsze — szczególnie po 60. roku życia ryzyko komplikacji wzrasta znacząco — oraz wszystkie te, u których są zdiagnozowane choroby współistniejące, szczególnie związane z układem oddechowym (astma, POChP), układem krążenia (choroby serca) i z osłabioną odpornością organizmu spowodowaną przebytymi chorobami nowotworowymi, przeszczepami narządów czy terapią immunosupresyjną. Muszą uważać osoby z cukrzycą, przewlekłymi chorobami nerek oraz z nadciśnieniem tętniczym, ponieważ u tych grup COVID-19 częściej prowadzi do niewydolności oddechowej wymagającej hospitalizacji.
Profilaktyka, bez panicznych działań, jest tutaj podstawą — rozsądne przestrzeganie zaleceń sanitarnych chroni zarówno nas samych, jak i najbardziej wrażliwe grupy społeczne.