Nadzór BHP najczęściej spotkać można przede wszystkim w zakładach pracy, gdy jest nie tylko istotny, ale też i niezbędny. Pojęcie to nie jest jednak zbyt popularne, przez co nie każdy ma świadomość, czym ono jest, na czym polega i w jakich przypadkach jest wymagane.
Czym jest nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy?
Czym jest BHP, wie z pewnością każdy z nas – jest to zbiór zasad dotyczących bezpieczeństwa oraz higieny pracy. To szerokie zagadnienie, które zajmuje się między innymi ergonomią, medycyną pracy oraz jej psychologią i ekonomiką. Mówiąc krótko, chodzi o to, by niezależnie od tego, jaką pracę i na jakim stanowisku się ją wykonuje, zminimalizować ryzyko i możliwe zagrożenia dla zdrowia i życia.
Nadzorem BHP zajmuje się służba BHP – wyspecjalizowana komórka organizacyjna lub grupa pracowników pełniąca funkcję doradczą i kontrolną. W praktyce oznacza to ciągłe monitorowanie przestrzegania norm bezpieczeństwa, analizowanie warunków pracy oraz wdrażanie działań zapobiegawczych. Służba ta może działać jako wewnętrzny zespół w strukturze firmy lub być świadczona przez zewnętrznego wykonawcę, co zależy od wielkości zakładu i specyfiki prowadzonej działalności.
Czym zajmuje się nadzór BHP?
Podstawowym zadaniem nadzoru BHP w zakładzie pracy jest kontrolowanie, czy są realizowane zasady bezpieczeństwa i higieny pracy. Oznacza to, że co jakiś czas sprawdzane są warunki panujące w zakładzie, a także czy pracownicy przestrzegają podstawowych przepisów.
Zakres tej kontroli obejmuje weryfikację zgodności stanowisk pracy z obowiązującymi normami, sprawdzanie dostępności i stanu środków ochrony indywidualnej, analizę ergonomii stanowisk oraz ocenę systemów wentylacyjnych i oświetleniowych. Bierze się tutaj pod uwagę wiele czynników, jak choćby branżę, w której działa zakład, a także specyfikę poszczególnych stanowisk. Zakład pracy może do tego celu wyznaczyć wybrane przez siebie osoby posiadające odpowiednie kwalifikacje, albo zlecić to firmie zewnętrznej specjalizującej się w usługach BHP.
Osobne stanowisko czy firma zewnętrzna?
W dużych zakładach pracy najczęściej wyznacza się osobny dział, który w całości zajmuje się kwestiami związanymi z bezpieczeństwem i higieną pracy. Tam też ustala się grupę pracowników, którzy zyskują uprawnienia do kontrolowania, czy zasady BHP są prawidłowo przestrzegane. Taka wewnętrzna służba ma przewagę w postaci dobrej znajomości specyfiki zakładu, codziennych procesów produkcyjnych oraz lokalnych zagrożeń.
Oczywiście możliwe jest też skorzystanie ze wsparcia firmy zewnętrznej. Outsourcing usług BHP pozwala na elastyczne dostosowanie zakresu nadzoru do bieżących potrzeb, a jednocześnie zapewnia dostęp do doświadczonych specjalistów bez konieczności zatrudniania etatowego pracownika. Najczęściej są to kompleksowe usługi, które mają za zadanie maksymalne wsparcie ze strony doświadczonego specjalisty – od przeprowadzania przeglądów i audytów po doradzanie w zakresie usprawniania organizacji pracy.
Zakres zadań nadzoru BHP
Nadzór BHP to bardzo szerokie pojęcie, pod którym kryje się wiele zadań do zrealizowania. Jak zostało wspomniane, sprawdzane jest, czy w zakładzie pracy przestrzegane są podstawowe zasady bezpieczeństwa, ale kontrola to nie wszystko.
W ramach swoich obowiązków osoby zajmujące się służbą BHP mogą przeprowadzać także audyty, prowadzić szkolenia, sporządzać analizy czy brać udział w ocenie ryzyka zawodowego. Zajmują się też sporządzaniem regulaminów BHP, tworzeniem instrukcji stanowiskowych, sporządzaniem niezbędnej dokumentacji powypadkowej oraz prowadzeniem rejestrów wypadków i chorób zawodowych.
Nie można też zapomnieć o roli doradczej. Nadzór BHP może pomóc w lepszym opracowaniu organizacji stanowiska pracy, doborze odpowiednich środków ochrony indywidualnej, wdrażaniu procedur postępowania w sytuacjach awaryjnych czy optymalizacji procesów pracy pod kątem minimalizacji obciążenia fizycznego i psychicznego pracowników.
Kiedy wymagany jest nadzór BHP?
O konieczności nadzoru BHP w zakładzie pracy mówi wprost Kodeks Pracy, a konkretnie określa on rolę służby bezpieczeństwa i higieny pracy oraz warunki, w jakich pracodawca jest zobowiązany powołać taką służbę. Według przepisów pracodawca zatrudniający więcej niż 100 pracowników musi utworzyć służbę BHP, natomiast przy zatrudnieniu od 50 do 100 osób wystarczy wyznaczenie pracownika do realizacji tych zadań. W mniejszych firmach (poniżej 50 pracowników) pracodawca może sam pełnić tę funkcję, pod warunkiem posiadania odpowiednich uprawnień.
Każdy pracodawca musi uwzględnić te przepisy, jednak w jaki sposób to zrobić, będzie zależało od niego. Ma więc do dyspozycji dwa wspomniane wyżej warianty – albo wyznaczenie specjalnej osoby do tego, albo zatrudnienie firmy zewnętrznej.
Forma sprawowanego nadzoru może się także różnić, w zależności od typu wykonywanych prac. Na przykład w przypadku prac szczególnie niebezpiecznych – takich jak prace na wysokości, w przestrzeniach zamkniętych, z użyciem materiałów toksycznych czy przy maszynach o dużym ryzyku wypadkowym – konieczny będzie bezpośredni nadzór. Ten może odbywać się albo w sposób ciągły (stały pobyt osoby nadzorującej w miejscu prowadzenia prac), albo regulujący, mogą być one także realizowane w sposób okresowy, w zależności od skali zagrożenia i doświadczenia pracowników wykonujących dane czynności.