Wiele szczęśliwych par pragnie dziecka, jednak tylko niektórym z nich udaje się je począć. Dlaczego tak się dzieje, mimo regularnego współżycia? Obecnie niepłodność została uznana za chorobę, na szczęście są sposoby, by ją skutecznie leczyć. Warto poznać różne metody walki z niepłodnością.
- Diagnoza przyczyn niepłodności
- Wstępne rozpoznanie u kobiet
- Zakres niezbędnych badań diagnostycznych
- Dostępne metody terapii
Diagnoza przyczyn niepłodności
Niepłodność jest niezdolnością do zajścia w ciążę i poczęcia dziecka. Problem ten dotyka zarówno kobiety jak i mężczyzn, czasem jego przyczyny są banalne, a często też bardzo poważne. Nasze życie narzuca ogromne tempo, które może odbić się na staraniu o dziecko. Niezależnie od tego, co jest powodem niepłodności, wiele par cierpi z powodu braku potomstwa. Kiedy jednak w grę wchodzą zaburzenia hormonalne, mięśniak macicy, polipy, niedrożność jajowodów (spowodowana nieleczonymi infekcjami), rozrosła błona śluzowa macicy czy mniej znane przyczyny jak trombofilia, warto rozpocząć leczenie.
Podstawą rozpoznania przyczyn niepłodności jest odpowiednia diagnostyka. Specjaliści zajmujący się tym problemem współpracują z najlepszymi klinikami, gdzie wykonuje się precyzyjne zabiegi, badania i leczenie. Metody terapii zależą od wielu czynników — stanu zdrowia pacjentów, przyczyny niepłodności, możliwości finansowych oraz przekonań światopoglądowych i religijnych, które lekarze szanują dobierając taki zabieg, by był efektywny i zgodny z wyznawanymi zasadami. Warto wspomnieć, że endometrioza wymaga szczególnej uwagi diagnostycznej, ponieważ może długo przebiegać bezobjawowo.
Wstępne rozpoznanie u kobiet
Aby rozpocząć leczenie niepłodności należy rozpoznać jej przyczynę. Kobietom szkodzi zupełnie co innego niż mężczyznom, choć w tym jednym wypadku lekarze są zgodni – higieniczny tryb życia ma wpływ na płodność. Czasem konieczna jest diametralna zmiana sposobu odżywiania, trybu życia i codziennych przyzwyczajeń. Kiedy jednak można stwierdzić niepłodność u kobiet? Wtedy, gdy po roku regularnego współżycia (bez stosowania antykoncepcji), od 3–4 razy tygodniowo, nie zajdzie w ciążę.
U kobiet można rozróżnić dwa rodzaje niepłodności – pierwotną i wtórną. Niepłodność pierwotna polega na tym, że kobieta nie może w ogóle zajść w ciążę, natomiast niepłodność wtórna ma miejsce wtedy, gdy nie dochodzi do kolejnej ciąży. W przypadku kobiet planujących macierzyństwo po raz pierwszy decydujący może być wiek – po 35. roku życia płodność naturalnie spada, co wymaga wcześniejszego podjęcia działań diagnostycznych.
W przypadku leczenia niepłodności podstawą każdej diagnozy jest wywiad lekarski. Dzięki niemu lekarz zdobywa informacje na temat ogólnego stanu zdrowia pacjentki, regularności (i obfitości) miesiączkowania, wywiadu dotyczącego przebytych ciąż, chorób i zabiegów. Dalszy wywiad ma na celu dotarcie do przyczyny niepłodności poprzez wykluczanie kolejnych schorzeń. Lekarz pyta również o stosowane dotychczas metody antykoncepcji, przebyte infekcje układu moczowo-płciowego oraz choroby przewlekłe w rodzinie.
Zakres niezbędnych badań diagnostycznych
Wiele z wykonywanych podczas diagnozy niepłodności badań ma za zadanie wykluczyć nieprawidłowości anatomiczne w budowie kobiety. Dzięki badaniom takim jak ultrasonografia (USG wykonane przez pochwę), cytologia, histerosalpingografia (HSG, badanie rentgenowskie, które pokazuje jamę macicy), histerosalpingografia kontrastowa i histeroskopia (wziernikowanie) można bardzo dokładnie poznać zmiany anatomiczne i drożność jajowodów.
Jeśli u badanej kobiety były wcześniej przeprowadzane zabiegi chirurgiczne, dokonuje się jeszcze badania laparoskopowego (nieinwazyjna metoda oglądu jamy brzucha i miednicy). Oprócz wymienionych metod diagnozowania wykonuje się jeszcze badania hormonalne, genetyczne, immunologiczne, bakteriologiczne, testy PCT (po współżyciu). W diagnostyce hormonalnej szczególnie ocenia się poziom hormonu antyMüllerowskiego (AMH), który pozwala określić rezerwę jajnikową kobiety oraz stężenie FSH, LH, estradiolu i progesteronu w różnych fazach cyklu.
Badania genetyczne obejmują kariotypowanie, które wykrywa aberracje chromosomowe mogące uniemożliwiać zajście w ciążę lub powodować poronienia. Testy immunologiczne sprawdzają obecność przeciwciał antyfosfolipidowych oraz innych zaburzeń odpornościowych wpływających na implantację zarodka. W przypadku podejrzenia infekcji wykonuje się posiewy bakteriologiczne oraz badania w kierunku Chlamydia trachomatis, Mycoplasma i Ureaplasma.
Dostępne metody terapii
Kiedy została już ustalona przyczyna niepłodności, lekarz dobiera odpowiedni sposób leczenia. W przypadku zaburzeń owulacji stosuje się metodę hormonalną, natomiast mięśniaki macicy, endometriozę i torbiele jajników usuwa się operacyjnie. Laserowa waporyzacja jest konieczna wtedy, gdy u kobiety wystąpi zespół policystycznych jajników, a leczenia farmakologicznego wymagają niektóre zaburzenia w funkcjonowaniu błony śluzowej.
Inseminacja domaciczna
Mało inwazyjną metodą walki z niepłodnością jest inseminacja domaciczna, która polega na specjalnym, laboratoryjnym spreparowaniu nasienia i wstrzyknięciu go do macicy podczas jajeczkowania (naturalnego lub stymulowanego). Inseminację stosuje się również wtedy, gdy trudno jest dokładnie dociec przyczyny niepłodności. Metoda ta zwiększa szanse zapłodnienia dzięki oczyszczeniu nasienia z nieprawidłowych plemników oraz umieszczeniu ich bezpośrednio w macicy, co skraca drogę do jajeczka. Skuteczność jednego cyklu inseminacji wynosi około 10–15%, dlatego zwykle przeprowadza się kilka prób.
Zapłodnienie pozaustrojowe
Kolejną metodą, budzącą wiele kontrowersji, jest in vitro. Polega ona na pobudzeniu jajeczkowania przez 8–10 dni wywołanego poprzez podawanie leków hormonalnych. Następnie (w znieczuleniu miejscowym) podczas badania USG dokonuje się punkcji czyli pobrania komórek jajowych. Tak przygotowane jajeczka łączy się w laboratorium z wybranymi plemnikami. Zarodek jest hodowany przez kilka kolejnych dni i wprowadzany do macicy (jest to przeważnie kilka zarodków, ponieważ tylko 30% z nich jest w stanie prawidłowo się rozwinąć).
Po upływie kilkunastu dni wykonywany jest test ciążowy. Ta metoda zapładniania sprawdza się w przypadku zawodności innych zabiegów (na przykład inseminacji), przy niedrożności jajowodów, endometriozie, niskiej jakości nasienia. Czasami jednak także in vitro potrzebuje wsparcia innymi sposobami, które pomogłyby począć dziecko i dałyby nadzieję wielu parom. Do metod wspomagających należą assisted hatching (nacięcie osłonki przejrzystej zarodka ułatwiające implantację), preimplantacyjna diagnostyka genetyczna (badanie zarodków przed transferem) oraz krioprezerwacja nadliczbowych zarodków na przyszłość.
Leczenie farmakologiczne i operacyjne
W zależności od przyczyny niepłodności lekarze mogą zastosować leczenie farmakologiczne obejmujące preparaty hormonalne regulujące cykl, leki pobudzające owulację (klomifen, letrozol), terapię zastępczą progesteronu w drugiej fazie cyklu lub leczenie zaburzeń tarczycy. Operacyjne usuwanie mięśniaków,PolipÓw czy rozrostów endometrialnych przywraca prawidłową anatomię narządów płciowych i zwiększa szanse na zajście w ciążę naturalną lub wspomaganą.
Jeden komentarz
Myślę, że zachodzi tu pewnego rodzaju mylenie pojęć. Inseminacja domaciczna oraz in vitro to metody zapładniania, ale nie leczenia bezpłodności (bo przecież pacjent pozostaje tak samo bezpłodny jak przedtem).
In vitro rzeczywiście budzi kontrowersje, przede wszystkim właśnie dlatego, że hoduje się do tego celu kilka zarodków, z których tylko jeden dostanie szansę na rozwój i życie. W świetle konserwatywnego światopoglądu każdy z tych zarodków jest już istotą ludzka, więc fakt, że dla zapłodnienia metodą in vitro trzeba kilka takich istnień ludzkich poświęcić, jest dla wielu nie do zaakceptowania.