Jak oswoić szczura domowego?

Szczury to jedne z popularniejszych gryzoni hodowanych w domu. Choć niektórzy mogą mieć pewne obiekcje przed trzymaniem tego stworzenia w domu, są i tacy, którzy nie wyobrażają sobie życia bez takiego zwierzęcego towarzysza. Szczury miejskie być może kojarzą nam się z brudem, ściekami i przenoszonymi przez nie chorobami, te domowe nie mają z tym jednak nic wspólnego. Są przyjazne, niezwykle towarzyskie i przywiązują się do swojego właściciela. Zapewniając im odpowiednie warunki i opiekę, możemy być pewni, że domowy szczur stanie się wiernym i niezwykle inteligentnym oraz utrzymującym czystość pupilem.

Oswojenie szczura nie należy do trudnych, warto jednak mieć wtedy na uwadze garść czynników, które sprawią, że przebiegnie ono bezproblemowo i bezstresowo dla obu stron. Proces ten wymaga przede wszystkim cierpliwości, konsekwencji oraz właściwego odczytywania sygnałów płynących od zwierzęcia. Młode szczury, szczególnie te pochodzące z hodowli, zazwyczaj oswajają się szybciej niż osobniki starsze lub te o trudniejszych doświadczeniach. Każdy gryzień ma indywidualny temperament — jeden może być naturalnie śmiały i ciekawski, inny potrzebuje więcej czasu na zbudowanie zaufania. A oto kilka kwestii, które powinniśmy wziąć pod uwagę podczas całego procesu.

Czas na adaptację

Przyprowadzając młodego lub nieco starszego szczurka do domu i lokując w jego klatce czy akwarium, dajmy mu przynajmniej 48–72 godziny na przystosowanie się do nowego otoczenia. W tym okresie nie bierzmy go od razu na ręce, nie przeszkadzajmy mu. Niech oswoi się ze swoim nowym domem, obwącha wszystkie kąty, kryjówki, poidełko i karmnik, a także poczuje się w nim komfortowo i bezpiecznie. Obserwujmy jego zachowanie z pewnej odległości — jeśli szczurek chętnie eksploruje klatkę, jada i pije, to dobry znak. Jeśli natomiast przesiaduje w jednym miejscu, nie wykazuje aktywności, warto przedłużyć fazę adaptacyjną o kolejne dni.

W tym czasie warto odzywać się do zwierzaka spokojnym, łagodnym głosem, aby przyzwyczaił się do naszego tonu i obecności. Nie wykonujmy gwałtownych ruchów w pobliżu klatki, nie stukajmy w szybę ani pręty — to wywołuje niepotrzebny stres. Wówczas łatwiej będzie nam kontynuować oswajanie, a zwierzak będzie czuł się pewniej i bezpieczniej, gdy przejdziemy do kolejnych etapów.

Małymi krokami

Szacuje się, że oswajać można już 4–6 tygodniowe szczurki, kiedy więc nasz zwierzak jest na tyle duży i zaadaptował się już w nowym otoczeniu, poczynić możemy kolejne kroki na drodze ku zawarciu z nim przyjaźni. Zacznijmy od wkładania ręki do klatki — powoli, bez nagłych gestów. Nie dotykajmy jednak jeszcze naszego gryzonia, niech on sam zdecyduje, kiedy jest gotowy na zbliżenie.

Dajmy mu moment na oswojenie się z nową sytuacją. Jako że szczurki są bardzo ciekawskie, i nasz z całą pewnością podejdzie prędzej czy później do naszej dłoni i zacznie ją delikatnie obwąchiwać. Szczur obiera wówczas pozycję, dzięki której łatwo mu ucieknie — wyciąga głowę i stoi na ugiętych łapkach, gotowy do błyskawicznego odskoku. Jest dość niepewny i ostrożny, dlatego możemy go nieco ośmielić, kładąc na ręce lubiany przez niego smakołyk — niewielki kawałek banana, marchewki lub specjalnej przekąski dla gryzoni.

W tej fazie ważne jest, aby powtarzać czynność codziennie, najlepiej o tej samej porze. Regularność buduje poczucie przewidywalności i bezpieczeństwa u zwierzaka. Z czasem szczurek zacznie kojarzyć naszą rękę nie z zagrożeniem, a z czymś pozytywnym — smakowitą nagrodą, ciepłem i zapachem znanego już opiekuna.

Jak wyciągać szczura z klatki?

Kiedy minie już kilka dni oswajania się zwierzęcia z naszą ręką i tym samym zapachem właściciela, do którego maluch zaczyna się przyzwyczajać, można spróbować wyciągnąć go poza klatkę — ale tylko wtedy, gdy sam wykazuje zainteresowanie takim kontaktem. Obserwujmy jednak wtedy dokładnie naszego szczurka i nie starajmy się go wyciągać w momencie, kiedy będzie wyglądał na zbyt wystraszonego, nerwowego lub wtedy, kiedy będzie spał. Dorosłe osobniki, karmiące samice lub szczury w ciąży mogą być wówczas rozdrażnione i nadmiernie czujne, a cały proceder zakończy się zapewne ugryzieniem lub utratą wypracowanego dotąd zaufania.

Bądźmy delikatni. Włóżmy do klatki rękę, dajmy się obwąchać, być może zwierzę samo na nią wejdzie — to idealny scenariusz, który świadczy o wysokim poziomie komfortu. Jeśli szczurek nie wchodzi sam, możemy spróbować delikatnie podłożyć rękę pod jego brzuszek, podnosząc go powoli i podtrzymując drugą dłonią od tyłu. Wyciągnijmy go wtedy ostrożnie z klatki, posadźmy sobie na kolanach i głaskajmy po głowie oraz grzbiecie — unikajmy dotykania ogona i brzucha, te partie ciała bywają wrażliwe. Pozwólmy szczurkowi na zwiedzanie terenu, chodzenie po naszych rękach, ramionach, wędrowanie pod bluzę czy na kark. W ten sposób przyzwyczaja się on do swojego właściciela i chętnie spędza z nim czas.

Pierwsze sesje poza klatką powinny być krótkie — 5–10 minut — i odbywać się w zamkniętym pomieszczeniu, gdzie zwierzak nie ucieknie w niedostępne miejsce. Z czasem, gdy szczur nabierze pewności siebie, możemy wydłużać czas spacerów i wzbogacać je o różne elementy zabawy.

Pamiętajmy jednak o tym, że każdy szczurek ma swój charakter i proces oswajania może wyglądać inaczej w przypadku jednych osobników i inaczej w przypadku drugich. Może też zabierać więcej lub mniej czasu — od tygodnia do nawet kilku miesięcy, szczególnie gdy mamy do czynienia ze starszym czy wcześniej zaniedbowanym zwierzęciem. Bądźmy zatem cierpliwi, obserwujmy sygnały, którymi gryzień komunikuje swoje samopoczucie, a to z pewnością przyniesie oczekiwane rezultaty i owocuje wieloletnią, satysfakcjonującą więzią pomiędzy opiekunem a pupilkiem.