Badania i dokumentacje geofizyczne, po co i kiedy potrzebne?

Planując budowę czy to domu, czy innej nieruchomości, najczęściej można spotkać się z pojęciem badań geofizycznych, które nierzadko są niezbędne do ocenienia, czy grunt nadaje się do posadawiania na nim obiektów. Kiedy i po co się one potrzebne? Jakie badania i dokumenty są wymagane przy budowie?

• Badania geofizyczne – kto je przeprowadza?
• Po co wykonuje się badania geofizyczne?
• Kiedy badania geofizyczne są potrzebne?
• Jaka dokumentacja tworzona jest przy badaniach geofizycznych?

Kto wykonuje badania geofizyczne

Warto zacząć od podstaw, czyli wyjaśnienia tego, kto w ogóle zajmuje się tego typu badaniami. Trzeba pamiętać, że niezbędne jest zgłoszenie się do wykwalifikowanych specjalistów, którzy nie tylko posiadają niezbędną wiedzę i doświadczenie, ale i odpowiedni sprzęt oraz zaplecze pozwalające na przeprowadzenie prac. Nie można tej kwestii pominąć, jak również próbować wykonać tego typu działania na własną rękę. Od wyników może tutaj wiele zależeć, zwłaszcza jeżeli chodzi o bezpieczeństwo stawianego budynku.

Zarówno badania jak i dokumentacje geofizyczne to oferta doświadczonych i profesjonalnych firm (np. GEOdev), które specjalizują się w tego typu pracach. Wybór sprawdzonego wykonawcy gwarantuje, że wszystkie obowiązkowe czynności zostaną przeprowadzone zgodnie z normami technicznymi i przepisami prawa budowlanego. Pracownicy takich firm dysponują precyzyjnym sprzętem geofizycznym – od georadarów po sejsmografy – co pozwala na uzyskanie wiarygodnych wyników. Próba samodzielnego wykonania badań lub zlecenie ich niewykwalifikowanej osobie może prowadzić do błędnych wniosków, a w konsekwencji do poważnych uszkodzeń konstrukcji budynku.

Cel wykonywania badań geofizycznych

Warto teraz sobie zadać inne pytanie, czyli po co w ogóle wykonuje się badania geofizyczne i tworzy się do tego niezbędną dokumentację. Poniekąd zostało to już wymienione wyżej – chodzi tutaj o bezpieczeństwo. Dzięki nim możliwe jest przeprowadzenie zarówno nieinwazyjnych jak i inwazyjnych pomiarów struktury gleby i jej parametrów, co pozwala na zbadanie, czy dany teren jest stabilny i nadaje się pod budowę.

W ten sposób o wiele łatwiej stworzyć niezbędną dokumentację inżynierską, która pozwoli na dostosowanie technologii i rozwiązań budowlanych niezbędnych do danej sytuacji. Zapewnia się bezpieczeństwo budynków oraz innych elementów infrastruktury, chroniąc je przed ewentualnym zniszczeniem np. w wyniku osunięcia się ziemi czy podtopienia przez wody gruntowe. Badania ujawniają również obecność pustych komór podziemnych, starych wykopów czy zanieczyszczeń gruntu, które mogą wpłynąć na stabilność fundamentów. Dzięki temu projektant może przewidzieć odpowiednie zabezpieczenia konstrukcyjne – od wzmocnienia żelbetowych ław fundamentowych po stosowanie pali wierconych docierających do nośnych warstw gruntu.

Okoliczności wymagające badań geofizycznych

Po pierwsze w wielu przypadkach badania geofizyczne związane ze strukturą gruntu nie są obowiązkowe. Dotyczy to szczególnie domów jednorodzinnych, gdzie wystarczyła opinia o warunkach gruntowych. W praktyce wygląda to jednak tak, że tworząc projekt, czy to budynku, czy infrastruktury drogowej, to architekt powinien ocenić czy przeprowadzenie takich badań jest konieczne, czy nie.

To właśnie w przypadku budowy nieruchomości oraz dróg jest to szczególnie istotne, zwłaszcza gdy ma się do czynienia z trudnym terenem np. związanym z powstałymi szkodami górniczymi. Dzięki temu możliwe jest uniknięcie wielu problemów w przyszłości. Wiele będzie też zależało od samego projektu i tego, co ma zostać postawione na danym terenie. Im większa i bardziej skomplikowana budowla, tym większa szansa, że takie badania będą koniecznością. Obowiązek ich wykonania pojawia się również przy budowie obiektów użyteczności publicznej – szkół, szpitali, centrów handlowych – gdzie wymogi bezpieczeństwa są wyższe niż przy typowym budownictwie mieszkaniowym.

Decyzja o wykonaniu badań powinna uwzględniać także projektowanie systemów odprowadzania wód i oczyszczalni, które wymaga znajomości poziomu wód gruntowych i przepuszczalności gruntu. Właściwe rozeznanie warunków hydrologicznych pozwala uniknąć problemów z wilgocią i podtopieniami fundamentów.

Dokumentacja powstająca przy badaniach geofizycznych

Przeprowadzone przez specjalistów badania, a mogą być one bardzo różne, pozwalają na stworzenie dokładnego projektu geologiczno-inżynierskiego. Na tej podstawie zostają określone parametry gleby, przy jakiej założeniach jest charakterystyka techniczna danej inwestycji. Dzięki temu ustala się, jakie są możliwości względem przeprowadzenia prac budowlanych, a także jakie rozwiązania powinny być zastosowane, by dany projekt mógł być zrealizowany w sposób bezpieczny zarówno dla samej budowy, jak i otoczenia.

W takich dokumentach zostanie także wyjaśnione dokładnie jakie prace geofizyczne zostały przeprowadzone i jakimi metodami dokonano określonych badań. Może to być np. sondowanie dynamiczne, sondowanie statyczne CPT, badania sejsmiczne czy georadarowe. Każda z tych metod dostarcza różnych informacji – od nośności gruntu po obecność pustek i anomalii w podłożu. Dokumentacja zawiera również przekroje geologiczne, profile litologiczne oraz zalecenia dotyczące głębokości posadowienia fundamentów.

Gdy ma się już wszystkie niezbędne dane, muszą być one jeszcze potwierdzone przez starostę lub prezydenta danego miasta, aby budowa mogła oficjalnie ruszyć. Pozytywna decyzja pozwala na rozpoczęcie robót budowlanych i gospodarowanie odpadami zgodnie z obowiązującymi przepisami. Dokumentacja geofizyczna stanowi podstawę do projektowania fundamentów i może być wymagana przez organy nadzoru budowlanego – szczególnie w przypadkach, gdy budowa odbywa się na terenach o skomplikowanej historii zagospodarowania lub w sąsiedztwie istniejących obiektów.