Wady i zalety lokat strukturyzowanych

Każdy z nas z pewnością zdaje sobie sprawę z tego, na czym polega oszczędzanie na zwykłej lokacie. Ten produkt bankowy jest dość jasny, a także rozpowszechniony w naszym kraju, choć dziś nie składa się już na tak pokaźne zyski, jak jeszcze kilka lat temu, stanowiąc bezpieczną formę lokowania swych oszczędności, lecz gwarantując niewielkie dochody. Istnieje jednak rodzaj lokaty, która nieco zmienia spojrzenie na tego typu instrumenty finansowe, oferowane nam na co dzień przez banki. Jest to lokata strukturyzowana.

Mechanizm działania lokaty strukturyzowanej

Wszystkie lokaty strukturyzowane, bez względu na to, z jakimi wiążą się wpłatami, dzielone są zawsze na dwie części – tę bezpieczną, które gwarantuje nam zwrot znajdujących się na niej środków i stanowi zazwyczaj 70-80% całości, a także część inwestycyjną, która ma za zadanie skutecznie pomnażać nasze oszczędności.

Bezpieczna część lokaty

Część bezpieczna inwestowana jest w obligacje skarbowe, które charakteryzują się zbliżonym do trwania lokaty terminem zapadalności. Jest to pewna inwestycja, która zapewnia nam wszelkie wynikające z niej odsetki. Dzięki obligacjom Skarbu Państwa kapitał pozostaje chroniony nawet wtedy, gdy rynkowa część inwestycji nie przyniesie oczekiwanych rezultatów. Konstrukcja ta sprawia, że nawet w najgorszym scenariuszu odzyskujemy nominalną wartość zainwestowanych środków.

Inwestycyjna część lokaty

Mniejsza część lokowanych przez nas pieniędzy inwestowana będzie w bardziej ryzykowne, ale także potencjalnie dochodowe opcje finansowe takie jak surowce, waluty, nieruchomości, indeksy giełdowe, czy też produkty rolne. To właśnie od zachowania się tych instrumentów bazowych zależy wysokość końcowego zysku. Bank konstruuje formułę oprocentowania w taki sposób, aby pozytywne zmiany wartości wybranych aktywów przekładały się na dodatkowy zwrot dla klienta, przewyższający standardowe stawki lokat terminowych.

Przedterminowe zamknięcie rachunku i konsekwencje finansowe

Lokaty strukturyzowane są produktami długoterminowymi i zakłada się je zazwyczaj na minimum dwa do pięciu lat. Choć możliwe jest wypłacenie swych środków przed terminem zapadalności, nie jest to zazwyczaj opłacalne. Od zainwestowanych oszczędności odejmuje się wówczas koszty prowizji, ta z kolei w pierwszym roku jest zazwyczaj najwyższa, sięgając nawet do kilkunastu procent. Wychodziłoby więc na to, że zamiast pomnożyć zainwestowane w lokatę strukturyzowaną środki pieniężne, siłą rzeczy pozbywamy się ich części, a na tym nam z pewnością nie zależy.

Mechanizm kar za wcześniejsze wycofanie wynika z konstrukcji produktu – bank musi zamknąć pozycje w instrumentach pochodnych, co wiąże się z kosztami transakcyjnymi oraz utratą potencjalnych zysków. W praktyce oznacza to, że przy wypłacie po roku klient może otrzymać nawet mniej niż wpłacił, mimo że kapitał teoretycznie jest chroniony do końca okresu inwestycji.

Bilans korzyści i ograniczeń

Ograniczenia lokaty strukturyzowanej

Do wad lokaty strukturyzowanej należą niewątpliwie:

• brak możliwości określenia konkretnych zysków, a także ich gwarancji – wynik finansowy uzależniony jest od zmiennych rynkowych, których nie da się przewidzieć z góry
• wysoka i z góry określona kwota, jaka wpłacona powinna zostać na lokatę – próg wejścia wynosi często od 10 000 do 50 000 złotych
• wcześniejsze wycofanie pieniędzy z lokaty wiązać może się ze znacznymi stratami – prowizje likwidacyjne potrafią wynieść kilkanaście procent wartości kapitału
• długi termin zapadalności – środki pozostają zamrożone przez kilka lat, co ogranicza elastyczność finansową
• potrzeba dobrania odpowiedniej lokaty, zazwyczaj z pomocą dobrego doradcy – skomplikowana dokumentacja i mechanizmy wymagają fachowej interpretacji
• konieczność analizy formy inwestowania mniejszej części naszych oszczędności pod względem tego, czy ma ona szanse na powodzenie w konkretnym okresie i na danym rynku – wymaga to orientacji w trendach gospodarczych
• zablokowanie środków pieniężnych na kilka lat – przez co nie można ich wykorzystać na inne cele ani reagować na zmieniającą się sytuację życiową

Atuty produktu strukturyzowanego

Lokata strukturyzowana odznacza się jednak również zaletami, które zdecydowanie przemawiają na jej korzyść:

• ochrona zainwestowanego kapitału – mechanizm obligacyjny gwarantuje zwrot nominalnej wartości wpłaconych środków po zakończeniu okresu inwestycji
• szansa na konkretne zyski, znacznie przewyższające te, które oferuje nam się na zwykłych lokatach oszczędnościowych – w sprzyjających warunkach rynkowych zwrot może wynieść kilkanaście procent rocznie
• możliwość zapoznania się z ciekawymi symulacjami opłacalności, które pokazać mogą nam, jak będzie wyglądał nasz potencjalny zysk – banki udostępniają scenariusze przy różnych założeniach rynkowych
• możliwość wyboru odpowiedniej dla nas lokaty i formy inwestowania swych oszczędności dopasowanej do bieżących tendencji rynkowych – oferta obejmuje różne klasy aktywów i strategie inwestycyjne
• brak konieczności samodzielnego zarządzania portfelem – struktura produktu jest z góry ustalona i wymaga jedynie początkowej decyzji o wyborze wariantu
• możliwość dywersyfikacji ryzyka – część inwestycyjna często opiera się na kilku różnych instrumentach bazowych jednocześnie