Porady chirurga naczyniowego – czego możesz się dowiedzieć? kiedy trzeba się zgłosić?

Choroby układu krążenia stanowią w Polsce i Europie jedną z głównych przyczyn zgonów. Statystyki są alarmujące, tym bardziej że coraz częściej występują choroba wieńcowa, zawał serca, nadciśnienie tętnicze, udar mózgu, choroby naczyń obwodowych i niewydolność serca. Co zatem robić, by ustrzec się przed tymi problemami zdrowotnymi? Warto wiedzieć, w jakim celu dobrze jest odwiedzić chirurga naczyniowego i czego można się od niego dowiedzieć. Bywa też tak, że wizyta staje się po prostu koniecznością.

• Zakres leczenia w chirurgii naczyniowej
• Objawy wymagające konsultacji specjalisty
• Metody terapeutyczne w chirurgii naczyniowej
• Profilaktyka chorób naczyń krwionośnych

Zakres leczenia w chirurgii naczyniowej

Chirurgia naczyniowa koncentruje się na anomaliach występujących w obrębie naczyń krwionośnych — zarówno żylnych, jak i tętniczych. W Polsce stanowi to stosunkowo młodą gałąź medycyny — specjalizacja ta funkcjonuje dopiero od 2003 roku. Chirurg naczyniowy zajmuje się leczeniem tętniaków, niedokrwienia kończyn, diagnozuje oraz prowadzi profilaktykę przeciwdziałającą stanom chorobowym naczyń krwionośnych.

Specjalista ten leczy wszelkie patologie związane z układem naczyniowym. Prowadzi konsultacje dotyczące zakrzepicy żył głębokich, żylaków, stopy cukrowej, a także zatorów i zwężeń tętniczych. Do zakresu jego działania należy również leczenie zapaleń w obrębie naczyń krwionośnych, które mogą prowadzić do poważnych powikłań układowych. W praktyce oznacza to, że każda dysfunkcja transportu krwi — od drobnych pajączków po zagrażające życiu tętniaki — znajduje się w obszarze zainteresowania tego specjalisty.

Objawy wymagające konsultacji specjalisty

Wiele osób skarży się na problemy z krążeniem, które objawiają się między innymi brakiem czucia, mrowieniem, odczuciem zimna w kończynach. Również obrzęki, kurcze mięśniowe, pajączki naczyniowe to powody do wizyty u chirurga naczyniowego. Czasami warto odwiedzić takiego specjalistę, gdy po danym zabiegu wystąpią wylewy podskórne lub utrzymujące się siniaki.

Na pewno zwężenia naczyń krwionośnych stanowią dobry powód, by ustalić wizytę — zbyt mały transport krwi do ośrodkowego układu nerwowego może pojawić się na skutek zwężeń w tętnicach szyjnych lub kręgowych. Pacjent odczuwa wtedy zawroty głowy, zaburzenia równowagi, mogą u niego wystąpić nawet omdlenia lub przemijające niedowłady. Z kolei częstą przypadłością są patologiczne poszerzenia naczyń żylnych, które prowadzą do występowania żylaków — te zaś wymagają leczenia nie tylko ze względów estetycznych, ale przede wszystkim zdrowotnych.

Dodatkowe symptomy wymagające konsultacji to:

• Chromanie przestankowe — ból w nogach pojawiający się podczas chodzenia i ustępujący po odpoczynku
• Niegojące się rany na kończynach, szczególnie w obrębie stóp
• Zmiany zabarwienia skóry — sinica, bladość lub przebarwienia
• Obniżona temperatura kończyn w porównaniu z resztą ciała
• Pulsujące zgrubienia wyczuwalne pod skórą, szczególnie w jamie brzusznej

Metody terapeutyczne w chirurgii naczyniowej

Współczesna chirurgia naczyniowa leczy zarówno poprzez klasyczne operacje otwarte, jak i za pomocą technik wewnątrznaczyniowych. Zabiegi endowaskularne przeprowadzane są najczęściej w znieczuleniu miejscowym. W tętnicy udowej lub ramiennej chirurg naczyniowy umieszcza specjalną śluzę naczyniową (introducer), która umożliwia wprowadzenie narzędzi do światła naczynia.

Specjalista za pomocą prowadnic i cewników lokalizuje chore naczynie i stosuje zabiegi mające na celu jego naprawę. Może to być:

• Angioplastyka balonowa — rozszerzenie zwężonego naczynia przy użyciu balonu
• Implantacja stentu — wprowadzenie metalowej siateczki podtrzymującej światło naczynia
• Embolizacja — zamknięcie nieprawidłowych naczyń lub tętniaków
• Tromboliza — rozpuszczenie zakrzepu za pomocą leków podawanych bezpośrednio do naczynia

Metody klasyczne leczenia zaburzeń w obrębie naczyń wiążą się z większą interwencją chirurgiczną i znieczuleniem ogólnym. Decyzje o ich wykonaniu podejmuje się na podstawie wcześniej przeprowadzonej analizy stanu zdrowia pacjenta, a także rozmiaru i lokalizacji schorzenia. Operacje otwarte obejmują między innymi pomostowanie tętnic (bypass), wycięcie tętniaka (resekcja), usunięcie blaszek miażdżycowych (endarterektomia) czy stripping żylaków.

Wybór metody zależy od wielu czynników — od ogólnego stanu pacjenta, przez anatomię naczyń, aż po dostępność sprzętu i doświadczenie zespołu. W wielu przypadkach techniki małoinwazyjne pozwalają na skrócenie czasu hospitalizacji do jednego dnia i znacznie przyspieszają powrót do pełnej aktywności.

Profilaktyka chorób naczyń krwionośnych

Tak jak w każdym schorzeniu, tak i w patologiach obejmujących układ naczyniowy niezwykle ważna jest profilaktyka, szczególnie w przypadku uwarunkowań genetycznych. Ból w obrębie kończyn, zasłabnięcia, a nawet otyłość to powody, by zgłosić się do chirurga naczyniowego na konsultację diagnostyczną.

Odpowiednie odżywianie ma wpływ na zatrzymanie postępowania chorób takich jak miażdżyca, zakrzepica, stopa cukrzycowa, zator tętnicy płucnej. Jak i co jeść, by im zapobiegać — podpowie na pewno specjalista chorób naczyniowych podczas wizyty. Dieta bogata w kwasy omega-3, warzywa, owoce i produkty pełnoziarniste, a uboga w tłuszcze nasycone i cukry proste, wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu krwionośnego.

Dodatkowe działania profilaktyczne obejmują:

• Regularna aktywność fizyczna — minimum 30 minut dziennie umiarkowanego wysiłku
• Kontrola masy ciała — utrzymanie BMI w granicach normy
• Rezygnacja z palenia tytoniu — nikotyna uszkadza ściany naczyń i przyspiesza miażdżycę
• Kontrola ciśnienia tętniczego — nadciśnienie niszczy naczynia
• Monitorowanie poziomu cukru — cukrzyca przyspiesza zmiany naczyniowe
• Badania profilaktyczne — USG Doppler naczyń, szczególnie po 50. roku życia

Warto zgłosić się do chirurga naczyniowego nie tylko z powodu zastraszających statystyk prowadzonych w ośrodkach medycznych. Śmierć spowodowana udarem lub wylewem jest nagła, a niektóre osoby nie zdają sobie nawet sprawy, że ich problemy zdrowotne związane są z naczyniami krwionośnymi. Jak widać zatem choroby układu żylnego i tętniczego wywołują wiele nieprzewidzianych okoliczności — dlatego świadomość objawów i regularne badania kontrolne mogą uratować życie.