Objawy zatrucia ciążowego

Zatrucie ciążowe – termin który każdej kobiecie w ciąży mrozi krew w żyłach i spędza sen z powiek. Dzieje się tak nie bez powodu. Zatrucie ciążowe wykryte wcześnie nie jest groźne dla zdrowia matki i dziecka, co innego jeśli chodzi do tzw. zatrucie ciążowe późne, które może prowadzić do dalszych, dużo cięższych schorzeń. Jakie są objawy zatrucia? Kiedy udać się do lekarza?

Przyczyny zatrucia ciążowego

Zatrucie ciążowe to choroba znana jako nadciśnienie indukowane ciążą, która pojawia się najczęściej w trzecim trymestrze ciąży. Może ono zagrażać życiu matki i dziecka. Niestety bezpośrednie przyczyny występowania zatrucia ciążowego nie są nam znane. Jednakże lekarze przez długie lata badań zaobserwowali charakterystyczne grupy ryzyka. Na zatrucie ciążowe cierpią zazwyczaj kobiety, które mają predyspozycje genetyczne – tzn., że matka również przechodziła zatrucie. Do tej grupy należą także kobiety, które prowadzą niezdrowy tryb życia, ukończyły 35 rok życia, są w ciąży mnogiej, chorują na cukrzycę, mają problemy z nerkami lub układem krążenia. Wieloródki oraz kobiety z zaburzeniami krzepnięcia również znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka. Schorzenie to może pojawić się również u kobiet bez żadnych z wymienionych czynników ryzyka, dlatego tak ważny jest monitoring podczas każdej ciąży.

Objawy zatrucia ciażowego

Objawy Gestozy – bo tak właśnie brzmi druga nazwa zatrucia ciążowego – tworzą charakterystyczną triadę objawów. Pierwszym z nich jest nadciśnienie tętnicze przekraczające 140/90 mmHg mierzone w dwóch pomiarach w odstępie co najmniej 4 godzin. Drugim objawem jest białkomocz, gdy białko w moczu przekracza 0,3 g/l lub 0,5 g na dobę. Trzecim najbardziej zauważalnym dla ciężarnych kobiet symptomem są obrzęki.

Niestety objawy te nie są zbyt jasne dla kobiet – zwłaszcza dla kobiet, które są w ciąży po raz pierwszy. Dzieje się tak ze względu na to, że w ostatnich tygodniach ciąży kobiety bardzo często cierpią z powodu dużych obrzęków nóg, co jest fizjologicznym objawem zaawansowanej ciąży. Jednak wyraźnym sygnałem po którym możemy podejrzewać zatrucie ciążowe są obrzęki kończyn górnych, twarzy oraz obrzęki które nie ustępują po 12 godzinach odpoczynku w pozycji leżącej. Dodatkowymi objawami mogą być:

• uporczywe bóle głowy niemające związku z migreną
• zaburzenia widzenia takie jak mroczki przed oczami, podwójne widzenie
• bóle w nadbrzuszu po prawej stronie pod żebrami
• nudności i wymioty w trzecim trymestrze
• nagłe zwiększenie masy ciała powyżej 1 kg tygodniowo

Leczenie zatrucia ciążowego

Zdecydowaną większość przypadków gestozy udaje się lekarzom wyleczyć poprzez intensywny monitoring i farmakoterapię. Aby tego dokonać ciężarna musi udać się do szpitala, gdzie dostaje odpowiednie leki obniżające ciśnienie krwi i poprawiające krążenie. Standardowa terapia obejmuje również suplementację siarczanem magnezu, który zapobiega groźnym powikłaniom neurologicznym. W trakcie hospitalizacji prowadzi się ciągłą ocenę stanu matki i płodu za pomocą badań laboratoryjnych, pomiarów ciśnienia oraz USG z dopplerem.

Czasami niestety przypadek jest tak ciężki, że trzeba natychmiastowo zakończyć trwanie ciąży. Lekarze wykonują wtedy cesarskie cięcie i opiekują się dzieckiem w oddziale neonatologicznym do momentu, aż będzie mogło wrócić z matką do domu. Cesarskie cięcia w przypadkach zatrucia ciążowego wykonuje się przeważnie w ostatnich kilku tygodniach ciąży, jednak w sytuacjach zagrażających życiu decyzja o wcześniejszym rozwiązaniu może zapaść nawet przed 34 tygodniem.

Powikłania zatrucia ciążowego

Zbagatelizowane objawy gestozy mogą prowadzić do poważnych powikłań, które mogą zakończyć się śmiercią matki i dziecka. Nieleczona gestoza może prowadzić do uszkodzenia mózgu, nerek i wątroby matki. Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest zespół HELLP, który charakteryzuje się hemolizą, podwyższonymi enzymami wątrobowymi i niską liczbą płytek krwi. Kolejnym zagrożeniem jest rzucawka, która charakteryzuje się występowaniem silnych drgawek, bólów brzucha i głowy. Drgawki rzucawkowe mogą zakończyć się śmiercią matki, a w przypadku dziecka doprowadzić do hipotrofii, czyli niedostatecznego wzrostu płodu.

Do dalszych powikłań należy przedwczesne oddzielenie łożyska, które może skutkować masywnym krwawieniem i hipoksją płodu. U dziecka nieleczona gestoza zwiększa ryzyko niedotlenienia, zahamowania wzrostu wewnątrzmacicznego oraz porodu przedwczesnego z wszystkimi jego konsekwencjami. W rzadkich przypadkach może dojść również do krwotoku śródmózgowego u matki lub niewydolności wielonarządowej.

Jak uniknąć gestozy?

Ryzyko wystąpienia gestozy ciężarna może ograniczyć sama poprzez świadome zarządzanie czynnikami modyfikowalnymi. Na zatrucie ciążowe wpływa wiele czynników, w tym zbilansowana i zdrowa dieta, która obfituje w dużą ilość białka i składników mineralnych. Szczególnie ważne jest odpowiednie spożycie wapnia, magnezu oraz kwasów omega-3. Równie ważna jest aktywność fizyczna dostosowana do możliwości ciężarnej – regularne spacery, joga dla kobiet w ciąży czy pływanie wspierają prawidłowe krążenie i pomagają kontrolować masę ciała.

Kolejnym filarem profilaktyki jest unikanie stresu i dbanie o odpowiednią ilość snu – przewlekły stres podnosi ciśnienie tętnicze i może przyczynić się do rozwoju gestozy. Bardzo ważne są także regularne kontrole lekarskie i wykonywanie wszystkich zalecanych badań, w tym pomiarów ciśnienia, badań moczu oraz oznaczeń laboratoryjnych. Kobiety z grupy ryzyka mogą otrzymać od lekarza profilaktykę aspiryną w małych dawkach, która zmniejsza prawdopodobieństwo wystąpienia zatrucia ciążowego.

Samokontrola jako element zapobiegania

Aby w ciąży móc szybko reagować najlepiej jest, gdy ciężarna ma szybki i łatwy dostęp do ciśnieniomierza, aby mogła kontrolować ciśnienie tętnicze 3 razy dziennie – rano po przebudzeniu, w południe oraz wieczorem przed snem. Pomiary należy wykonywać w pozycji siedzącej, po kilku minutach odpoczynku, zawsze na tej samej ręce. Wyniki warto zapisywać w dzienniczku ciśnień, który powinien być przedkładany lekarzowi podczas każdej wizyty kontrolnej. Im szybciej gestoza zostanie wykryta tym lepiej dla dziecka i matki – wczesna interwencja pozwala uniknąć groźnych powikłań i często umożliwia donoszenie ciąży do terminu.