Jak zostać rolnikiem?

Marzysz o własnym gospodarstwie? Niestety nie mamy dla Ciebie dobrych wiadomości. 1 maja 2016 roku weszła w życie ustawa, która zmieniła zasady nabywania ziemi i utrudniła uzyskanie statusu rolnika zwykłym obywatelom. Wychodzisz z założenia, że żadne przepisy prawne nie staną na przeszkodzie do spełnienia marzeń o własnym gospodarstwie? W takim razie ten artykuł to coś dla Ciebie!

Kim jest rolnik?

Tę kwestię regulują przepisy prawne, a konkretnie ustawa z dnia 5 sierpnia 2015 roku o kształtowaniu ustroju rolnego. Zgodnie z jej zapisami za rolnika uważana jest osoba fizyczna, która jest właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni nieprzekraczającej 300 hektarów.

Pasujesz do opisu? Niestety nie możemy Cię jeszcze nazwać rolnikiem. Ten zaszczytny tytuł przysługuje bowiem osobom, które oprócz wymienionych wyżej kryteriów spełniają jeszcze inne warunki. Musisz posiadać odpowiednie kwalifikacje rolnicze, mieszkać przez co najmniej 5 lat w gminie, w której znajduje się Twoja nieruchomość rolna (lub jedna z nich) oraz prowadzić gospodarstwo osobiście — czyli pracować na nim i podejmować osobiście najważniejsze decyzje dotyczące jego funkcjonowania.

Do tego niezbędny jest również przynajmniej 3-letni staż w rolnictwie. Jeśli nie masz odpowiednich kwalifikacji także możesz zostać rolnikiem, ale musisz przedstawić odpowiednie dokumenty potwierdzające, że przez minimum 5 lat byłeś zatrudniony w gospodarstwie rolnym. Alternatywą dla wykształcenia kierunkowego jest więc wieloletnie doświadczenie praktyczne w prowadzeniu działalności rolnej.

Co to są kwalifikacje rolnicze?

To po prostu posiadanie odpowiedniego wykształcenia kierunkowego. Nadal brzmi to dla Ciebie dość niezrozumiale? Już spieszymy z wyjaśnieniem. Pod pojęciem „odpowiednie wykształcenie kierunkowe” kryje się dokument potwierdzający ukończenie szkoły zawodowej lub średniej o profilu rolniczym oraz zaświadczenie o byciu absolwentem studiów lub studiów podyplomowych na uczelni o profilu rolniczym.

Na szczęście nie potrzebujesz obu tych papierków. Samo technikum lub zawodówka w zupełności wystarczą do zostania rolnikiem. Do kwalifikacji rolniczych zalicza się również uzyskane tytuły kwalifikacyjne — zawodowy lub mistrzowski — w profesjach przydatnych w prowadzeniu działalności rolniczej. Te profesje to na przykład rolnik hodowca trzody chlewnej czy mistrz pszczelarz.

Warto wiedzieć, że tytuł mistrzowski lub zawodowy w branży rolnej jest równoważny wykształceniu średniemu kierunkowemu. Oznacza to, że możesz wybrać ścieżkę edukacji pozaformalnej zamiast technikum rolniczego, jeśli zdecydujesz się na zdobycie kwalifikacji w konkretnej specjalizacji, takiej jak ogrodnictwo, pszczelarstwo czy hodowla zwierząt. Takie podejście często daje większą swobodę w wyborze obszaru działalności.

Jak nabyć ziemię?

Jeśli odziedziczyłeś kawałek gruntu po rodzicach lub dziadkach to masz problem z głowy. Jednak w przypadku gdy nie posiadasz ziemi, pierwszym krokiem do spełnienia marzeń o własnym gospodarstwie będzie nabycie odpowiedniego poletka dla Twoich przyszłych działań. Jak to zrobić?

Aby nabyć ziemię musisz być rolnikiem, czyli posiadać kwalifikacje, o których pisaliśmy powyżej. Kolejną zmianą jaką wprowadziła ustawa jest określenie osób, które posiadają prawo pierwokupu gruntu rolnego. Przysługiwać ono będzie właścicielowi sąsiedniego gospodarstwa rolnego, o ile nie posiada on więcej niż 300 hektarów lub nie jest firmą. Jeśli spełniasz wszystkie te warunki to pozostaje Ci już tylko udowodnienie, że żaden inny rolnik z okolicy nie chce nabyć tego gruntu, a Agencja Nieruchomości Rolnych nie jest zainteresowana jej pierwokupem.

Ale to nie wszystko! Bo jeśli już uda Ci się nabyć swoje wymarzone hektary, będziesz musiał uprawiać je przez przynajmniej 10 lat. W tym czasie nie będziesz mógł ich ani zbyć, ani wydzierżawić. Czyli zostaniesz praktycznie przywiązany do ziemi. Ograniczenie to ma na celu przeciwdziałanie spekulacyjnemu wykupowi gruntów rolnych przez osoby niebędące faktycznymi rolnikami. Jeśli złamiesz ten zakaz, musisz liczyć się z sankcjami finansowymi lub nawet utratą nabytej nieruchomości na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych.

Jak wejść do KRUS?

KRUS czyli instytucja zajmująca się ubezpieczeniami społecznymi osób posiadających gospodarstwo rolne funkcjonuje na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. Mogą być w niej ubezpieczeni jedynie rolnicy i ich rodziny, o ile żyją oni w tym samym gospodarstwie domowym. Za domownika uznaje się osobę, która ukończyła 16 lat, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy.

Wymagania formalne do ubezpieczenia

Aby ubezpieczać się w KRUS musisz spełnić szereg warunków. Po pierwsze: musisz prowadzić działalność rolniczą lub stale pracować w gospodarstwie rolnym o obszarze większym niż 1 hektar. Po drugie: nie możesz być pracownikiem i pozostawać w stosunku służbowym. Nie możesz również posiadać prawa do emerytury i renty, bądź innych świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czyli posiadać umowy o pracę lub umowy-zlecenie.

Także kwota Twojego należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej nie może przekroczyć kwoty granicznej, czyli 3 204 złotych. I na koniec najtrudniejszy warunek do spełnienia: musisz regularnie przez 3 lata płacić składki do KRUS w wysokości 125 złotych miesięcznie. Dopiero wtedy uzyskasz prawo do świadczeń z tej instytucji.

Składki i uprawnienia członkowskie

Warto podkreślić, że system składkowy KRUS różni się znacząco od tego w ZUS. Składka miesięczna jest zryczałtowana i nie zależy od wielkości gospodarstwa ani wysokości dochodów. Dzięki temu rolnicy płacą stosunkowo niskie składki w porównaniu do przedsiębiorców objętych systemem ZUS. Z drugiej strony, świadczenia z KRUS (emerytury, renty) również są niższe niż te wypłacane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Objęcie ubezpieczeniem w KRUS daje również prawo do stosowania środków ochrony roślin dostępnych wyłącznie dla profesjonalnych użytkowników oraz korzystania z dotowanych programów zakupu pasz i nawozów dla rolników zrzeszonych w systemie ubezpieczeń rolniczych.